هفت تامل در شب قدر برای شناخت  فرصتهای مستور در آن برای خودسازی

هفت تامل در شب قدر برای شناخت  فرصتهای مستور در آن برای خودسازی

 

امیر دبیری مهر

 

رازوارگی از ویژگیهای امور معنوی و مرتبط با تجارب دینی است و رازگشایی از آنها با تفکر و تدبر و البته عمل به احکام اعم از واجبات و مستحبات  ؛ موجب تکامل تشریعی سالکین و مشتاقان سیر و سلوک و خودسازی می شود . یکی از راز آلود ترین زمان ها و مناسبت های اسلامی شب قدر است که آیات سوره مبارکه قدر بر اهمیت آن تصریح می کند.

در این سوره مبارکه آیات عجیب و تامل برانگیز وجود دارد مانند اینکه :

 

ما قرآن را در شب قدر نازل کردیم

تو چه می دانی شب قدر چیست؟

شب قدر، بهتر از هزار ماه است.

فرشتگان و روح در آن شب به اذن پروردگارشان برای [تقدیر و تنظیم] هر کاری نازل می شوند.

این شب تا برآمدن سپیده دم [سراسر] سلام و رحمت است.

 

درک این آیات کریمه در مقام شب قدر نیازمند دو مقدمه ضروری است .

اول طهارت روح و تزکیه باطن  که در ماه مبارک رمضان این فرصت بیش از هر زمانی ممکن است .

دوم ذهن و اندیشه ثاقب و نافذ در ادراک معانی و مفاهیم متعالی .

بر همین اساس در گزاره های زیر نکاتی قابل تامل درباره شب قدر را ذکر کرده و اهل معنا و تدبر  و مشتاقان تجارب دینی را به تفکر و تامل  در آنها دعوت می کنیم.

 

۱- شب قدر زمانی است محدود  و معین و مشخص برای اندیشیدن به قدر و منزلت حقیقی انسان و اندازه بالقوه و بالفعل خویشتن و اندازه گیری و سنجش فاصله این دو مقام . به عبارت دیگر بر اساس آیه مبارکه الْإِنْسَانُ عَلَىٰ نَفْسِهِ بَصِیرَهٌ (قیامت /۱۴)  هر کس می داند در چه وضعی است اما لزوما نمی داند باید در چه وضعی باشد هر چند دانستن مقام و جایگاه آرمانی و ثبوتی یک تکلیف بنیادین در فرایند خودسازی است . یعنی ما مکلفیم در شب قدر مقام  و قدر بالقوه انسانی خودمان را برای صعود و لقاءالله تصور کنیم و مقام بالفعل خویشتن را در هبوط و هر وضعی که هستیم با آن بسنجیم  و این شناخت تطبیقی در واقع امر همان معرفت نفس است که می تواند به معرفت الله منجر شود. که همان مضمون  حدیث مَنْ‏ عَرَفَ‏ نَفْسَهُ‏ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ است .

به زبان شیوا تر آدمی در شب قدر خودشناسی را با قدر خویشتن شناسی اغاز می کند و فاصله حال کنونی و احسن الحال مطلوب خود اندازه می گیرد تا در پیشگاه خویش و حضرت باری تعالی تکلیف خود را بشناسد و بداند. اینکه بدانیم در این هستی بی منتها ما کجا هستیم و کجا باید باشیم و چگونه می توانیم این سفر معنوی و سیر انفسی را آغاز کرده و به سرانجام رسانیم.

 

۲- شب قدر شبی است که اگر آمادگی قلبی و وجودی داشته باشیم  و زمینه های آن را در ایام و لیالی ضیافت الله ماه مبارک رمضان در خود فراهم کرده باشیم امکان توسعه وجودی و سعه صدر و تکامل منزلتی در عالم بالا را به انسان اعطا می کنند. تاکید میکنم این ارتقای معنوی منحصرا اکتسابی نیست بلکه آنچه حصولی و دست یافتنی است مقدمات آن است که همانا پرهیز از مهلکات و منهیات و عمل به واجبات و منجیات است . به شرط این اکتساب ؛ مقام اعتلا به انسان هبه و اعطا می شود.وَ اللَّهُ یَهْدِی مَنْ یَشاءُ إِلى‌ صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ (نور/۴۶)  کمترین سطح و لایه این مقام ؛ بخشش معاصی و تخلیه باطن از زنگارها و غبارهای قلب است . فَمَنْ تابَ مِنْ بَعْدِ ظُلْمِهِ وَ أَصْلَحَ فَإِنَّ اللَّهَ یَتُوبُ عَلَیْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ (مائده /۳۹) نیاز به تاکید نیست که بخشش الهی در شب قدر فقط شامل کوتاهی های مربوط به حق الله است نه حق الناس و بدیهی است در صورت وجود هرگونه تعهد و ضمان و ذمه ای از حق الناس بر گردن انسان ؛ اذن ورود به شب قدر صادر نمی شود.

 

۳- همانگونه که حضرت علامه طباطبایی در تفسیر سوره حمد و در تفاوت الرحمن و الرحیم می فرمایند رحمت عام الهی شامل همگان است اعم از مومن و کافر و منافق و حیوانات و جمادات اما رحمت خاص فقط شامل عباد الله و بندگان مخلص خداست . در شب قدر مشاهده باطنی این تنزیل رحمت عام و خاص برای بندگان مقرب خدا میسور می شود وانها نزول سلام و رحمت تا مطلع فجر را با روح راقی و اعتلا یافته خویش ادراک می کنند و چه سعادتی است این مشاهده و مکاشفه .اما دیگران هم به لطف الهی از این نزول رحمت واسعه الهی محظوظ و مستفیض و مشعوف می شوند . از همین باب شب زنده داری در این شب تا این حد توصیه شده است .

 

۴- شب قدر مجال خلوت انسان با خداست . شبی است که اگر با داشتن مقدمات ؛ سعادت خلوت با خدا را پیدا کنی مستجاب الدعوه هستی و نیازی نیست از خدا چیزی بخواهی . در این شب از خدا کمتر از خدا مخواه . در این شب خدا را بخواه و با او همنشین شو.همه چیز در ید قدرت اوست قُلِ اللَّهُمَّ مَالِکَ الْمُلْکِ تُؤْتِی الْمُلْکَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْکَ مِمَّنْ تَشَاءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ (آل عمران /۲۶) چه بسیار انسانها که در سال یک شب هم توفیق تهجد و شب زنده داری ندارند اما در شب قدر به واسطه فیض و لطف واسعه الهی و حضور ملائک مقرب خدا در زمین در این شب ؛ سعادت اقامه نماز شب پیدا می کنند و این چیزی نیست جز فیضی  بزرگ از جانب حضرت دوست که شکرگزاری بابت آن بالاترین عمل صالح در شب قدر است .

 

 

 

۵- شب قدر شب تفکر است تفکر به اینکه منتهای خواسته های ما ، آرمانهای ما و آرزوهای ما کجاست ؟ قدر هر کس را با اندازه و سطح آرزوهای او می سنجند و اسباب و وسایل تحقق آن را متناسب با ان مقدر می سازند.در واقع در شب قدر این خودمان هستیم که بعد و وسعت و عمق تقدیرمان را عرضه می کنیم و می طلبیم و به نمایش می گذاریم و خدای مهربان آن را به ما عطا می کند نه بیشتر و نه کمتر . ظرف وجود ما در شب قدر گشوده می شود و به قدر و اندازه این ظرف ، گنجایش رحمت و نعمت و برکت دارد.

 

۶- شب قدر میعادگاه مهمانان ماه خداست زمان اتصال قلبهای مؤمنان به یکدیگر است . شبی است که بعد از چند روز تخلیه و پاکسازی روح و جان از غبار و آلودگی ها و مادی زدگی ؛ در ابتدای جاده تحلیه و تزیین نفس به ملکات و درجات معنوی  قرار می گیرند و جان خود را به نور الهی مزین می کنند شاید خدا در قلب آنها تجلی کند چنان که در قلب برخی از مومنان و عرفا و اولیا و در راس آنها انبیا تجلی کرده است و بعد از این تجلی است که دنیا و مافیها و هر آنچه جز خداست در چشم عارف و سالک بی قدر می شود. همانهایی که حضرت امیر در توصیف ایشان می فرماید: وَ کَانَ یُعْظِمُهُ فِی عَیْنِی صِغَرُ الدُّنْیَا فِی عَیْنِهِ (نهج البلاغه / حکمت ۲۸۹ُ)  این فرد در چشم علی اعلا بزرگ بود زیرا دنیا در چشم او کوچک می نمود. تصور کنید چه مقام بزرگی است در چشم علی بزرگ جلوه کنی و راز آن کوچک دیدن دنیاست .

 

۷- ای دریغ و افسوس سالها بگذرد و شب قدر را نشناسیم و تجربه نکنیم و از این تجربه ی بی بدیل ماورایی و روحانی محروم بمانیم. اگر یک عمر روزه داری و مجاهدت کنیم تا یک شب قدر را در زندگی درک کنیم و بدین وسیله  قدر خویش و منزلت خود را بدانیم ؛ این عمر پر برکت و مبارک و دریچه ای به سوی رستگاری  خواهد بود. انشاالله تعالی بفضله و عونه

لینک دانلود مقاله شب قدر

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مهمترین مطالب

آخرین مطالب

پربیننده‌ترین مطالب

بایگانی شمسی

لیست پخش