امروز

شنبه, ۱۸ مرداد , ۱۳۹۹

  ساعت

۱۰:۲۲ قبل از ظهر

سایز متن   /

امیر دبیری مهر[۱]

منتشر شده در سایت تابناک در ۲۲ تیرماه ۹۸

در ابتدا و قبل از گشودن  زبان نقد به عملکرد ناجا لازم می دانم از همه زحمات و خدمات برادران و خواهران عزیز نیروی انتظامی در برقراری نظم وامنیت در کشور سپاسگزاری کنم که با وجود حقوق کم ؛ امکانات محدود؛ وسعت کار از مناطق مرزی تا فضای مجازی ، سختی ماموریت ها و خطرات بالای آن ؛ بی مهری ها و قدر نشناسی ها شبانه روز هر انچه در توان دارند در طبق اخلاص گذاشته  و پیش روی ملت ایران نهاده اند. به نظر من بعنوان یک پژوهشگر اجتماعی سخت ترین کار در کشور بر عهده ناجاست زیرا در صف مقدم اجرای قانون قرار دارند در جامعه ای که متاسفانه بنا بر دلایل فراوانی که جداگانه جای بحث مفصلی دارد اکثریت قابل توجهی چندان میانه خوبی با قانون و حقوق  ندارند و به آن تن نمی دهند و هنوز این درک و فهم مدنی و اجتماعی در ایران نهادینه و به گفتمان مبدل نشده است که قانون و حقوق هر چند محدویتهایی برای افراد قایل می شود اما سرجمع به نفع جامعه و همه ماست و زندگی را برایمان بهتر و قابل تحمل تر می کند. نیروی انتظامی در سیبل این ناهنجاری فکری و روانی جامعه ایرانی است و باید جلو قانون شکنی اشکار را بگیرد از راهنمایی و رانندگی که بی تعارف متاسفانه جزو عقب افتاده ترین جوامع در جهان هستیم تا معاشرت و مناسبات اجتماعی که به شدت مستعد نزاع و درگیری است و سرقت و اعتیاد و کلاه برداری و مزاحمت خیابانی و غیره که همگی رفتارهای غیر قانونی و نامشروع و غیر اخلاقی است که به وفور در جامعه ایرانی بویژه در شهرهای بزرگ مشاهده می شود. اخیرا تردد خودروهای فاقد پلاک در تهران بسیار زیاد شده است . تردد با سرعت های بالای ۸۰ کیلومتر در کوچه ها و معابر مسکونی مشاهده می شود .. خودروهای باشیشه دودی برای پنهان سازی اعمال منافی عفت در خودروها افزایش یاقته ..سرقت انقدر زیاد شده که باید به هر ایرانی که تا کنون سوژه سارقین قرار نگرفته جایزه خوش اقبالی داد . این مصداق های بزه کاری و قانون شکنی بطور مستقیم با انتظارات ما از پلیس رابطه دارد بدین گونه که  همه نارسایی ها و مشکلات را بطور غیر منصفانه و یکسویه به ناجا ربط می دهیم گویی مسئول همه جانبه بر قراری نظم و امنیت در سراسر کشور فقط و فقط نیروی انتظامی است و مردم و دادگستری و دیگر نهادهابطور مستقیم و غیر مستقیم  هیچ نقش و مسئولیتی در این خصوص ندارند. اخیرا در جلسه ای گفتم که چرا هیچ کس وزارت نیرو و شرکت توانیر را در خصوص بزه کاری ها مورد مواخذه قرار نمی دهد ؟ اعضای جلسه تعجب کردند که چه ربطی بین خلاف کاری و شرکت برق وجود دارد عرض کردم مطالعات اجتماعی نشان می دهد هر چقدر شهری تاریک تر باشد بزه کاری در ان بیشتر است . بزه کارها مثل سوسک به دنبال جای تاریک هستند . در همین غرب تهران تعدادی خیابان و کوچه و بولوار وجود دارد که بخاطر تاریک ودنج وساکت بودن پاتوق بزه کاران خودروسوار شده است که عفت قلم اجازه نمی دهد تنوع خلافهای انها را بیان کنم . بنابر این حتی شرکت برق هم در برقراری نظم و امنیت مسئولیت دارد. همینظور شهرداری ها . گاهی یک اصلاح هندسی ساده در معابر می تواند نقش بازدارنده جرم ایفا کند گاهی یک سرعت گیر می تواند جلو دوردورهای خطرناک را بگیرد ( با کمال تعجب مدتی است شهرداری با استناد نا بجا به یک تذکر درست از نصب سرعت گیر در معابر خودداری و در واقع به وقوع جرم کمک می کند) بهر حال ضروری است در برقراری نظم و امنیت به تقسیم کار و رویکردهای جامع و جدید و پیشرو بیندیشیم اما در هر حال ان نهاد پیش چشم مردم  و در صف مقدم مقابله با قانون شکنی و برقراری نظم ناجاست . اما نیروی انتظامی زمانی می تواند به وظایف خود عمل کرده و رضایت شهروندان را حاصل کند که در رویکردهای خود به مساله نظم و امنیت و قانون تجدید نظر کرده همانگونه که ضروری است دیگران از جمله مردم و مجلس و دادگستری و ستاد کل نیروهای مسلح  نیز در نگاه به ناجا تجدید نظر کنند تا ناجا تدبیراتی متناسب با تغییرات جامعه داشته باشد و حداقل کارکرد نهادی خود را در قبال نظم و امنیت جامعه ایفا کند.برخی از محورهای مهم تجدید نظر عبارت است از :

  1. ناجا هنوز یک سازمان جامعه مدار نیست بدین معنا که هر چند به جامعه خدمات ارایه می دهد اما  از ظرفیت های اجتماعی و بسیج عمومی در راستای وظایف خود به شکل شایسته استفاده نمی کند. ایجاد پلیس ۱۱۰ سالها قبل با این هدف شکل گرفت اما بعد از ان هیچ اقدام دیگری صورت نگرفته و حتی همان خدمت هم با فراز و نشیب های زیادی همراه بوده است . اینجانب بارها به اقتضای شغل پژوهشگری  و درموارد مشاهده جرم مانند مصرف مواد مخدر صنعتی یا شرب خمر در ملا عام با پلیس ۱۱۰ تماس گرفتم اما یا پلیس مراجعه نکرد یا انقدر دیر مراجعه کرد که نه از تاک خبری بود نه از تاک نشان . امروز در جامعه ؛ شهروندان مسئول و دلسوز و قانون مدار و متعهد فراوانی حضور دارند که می توانند برخی از حلقه های مفقوده زنجیره امنیتی و نظم را در جامعه تکمیل کنند اما هیچ سازو کار صحیح و دقیقی برای جلب این مشارکت فراهم نشده است . طرحهایی مانند پلیس افتخاری و … هم بیشتر در حد شعار و تبلیغات مطرح شده و نتوانسته فراگیرو سازماندهی شود.فراموش نکنیم تا قبل از شکل گیری دولت در ایران و تاسیس نظمیه؛  برقراری نظم و امنیت در ایران کاملا محله محور و اجتماعی و مبتنی بر مشارکت جوانمردان و قلندران و لوتی ها بود و از قضا مردم هم بطور نسبی راضی بودند. امروز هم بسیاری از شهروندان از طبقات اجتماعی متفاوت بدون هیچ چشم داشتی و توقعی و هزینه ای برای  ناجا و صرفا بخاطر مسئولیت اجتماعی حاضر هستند در برقراری نظم و امنیت همکاری کنند ومثلا با داشتن یک کد شناسایی برای فراخوان نیروهای کادر پلیس یا داشتن یک کارت شناسایی برای جواز قانونی نهی از قانون شکنی و دعوت به نظم می توانند تحولی جدی در فراگیری نظم و امنیت ایجاد کنند . می دانم  که این ایده ها بلافاصله با مخالفت دو  دوسته مواجه می شود اول از جانب قانون گریزان که اکثرا  میراث دار فرهنگ عشیره ای و  ایلیاتی و قیبل