گزینه های سومین رهبر جمهوری اسلامی

امیر دبیری مهر

بعد از شهادت ایت الله خامنه ای دومین رهبرجمهوری اسلامی در شنبه گذشته ٬در حال حاضر مسوولیتهای رهبری برعهده شورای رهبری است که شامل رییس جمهور و رییس قوه قضاییه و یکی از فقهای شورای نگهبان است .

جمهوری اسلامی اگر در شرایط جنگی نبود انتخاب رهبر سوم فی نفسه چالش و بحران بزرگی بود و سالهاست که درباره ان بحث و گمانه زنی می شود  اما وقوع همزمان جنگ اسراییل و امریکا علیه جمهوری اسلامی و کشته شدن رهبر ٬  همزمان دو بحران را پیش روی نظام سیاسی قرار داده است .

 پایان دادن به جنگ تحمیلی در اختیار تصمیم گیران ایران نیست زیرا امریکا و اسراییل به جمهوری اسلامی حمله کرده اند و به صراحت هم اعلام کردند هدفشان زمینه سازی سرنگونی این نظام سیاسی توسط مردم معترض و مخالف جمهوری اسلامی است اما انتخاب رهبر سوم جمهوری اسلامی برای کاهش بحران در اختیار نظام سیاسی است .

طبق قانون اساسی رهبر جدید باید توسط مجلس خبرگان انتخاب شود. مجلس خبرگان شامل ۸۸ فقیه است که هر هشت سال یکبار با رای مردم انتخاب می شوند . اما در عالم واقع قبل از رای گیری در مجلس خبرگان باید گروههای سیاسی صاحب قدرت درباره نامزدهای رهبری به اجماع برسند .

 در سال ۱۹۸۹ هم که ایت الله خمینی بعد از ۱۰ سال رهبری درگذشت اکبر هاشمی رفسنجانی که مهمترین چهره سیاسی ومتنقذ جمهوری اسلامی  بود زمینه نامزدی سید علی خامنه ای برای رهبری را فراهم کرد و خودش به عنوان رییس مجلس خبرگان سخنانی را به نقل از ایت الله خمینی مطرح کرد و با اعضای مجلس به گونه ای رایزنی کرد که علی خامنه ای با وجود سن کمتر ومرتبه حوزوی پایین تر بعنوان دومین رهبر جمهوری اسلامی انتخاب شد.

در حال حاضر ۷ نفر برای تصدی مقام رهبری مطرح هستند و  جریانهای  سیاسی حامی انها همزمان با جنگ و  خطر فروپاشی نظام به نامزدهای مطلوب خود برای قرار گرفتن در جایگاه رهبری می اندیشند .  نامزدها و جریان حامی انها  عبارتند از :

• مجتبی خامنه ای که سالهاست نام او برای رهبری مطرح است اما هیچگاه رهبر شهید بطور علنی در این باره توصیه و سفارشی نکرده بود. به نظر می رسد طایب رییس اسبق سازمان اطلاعات سپاه و سردار وحیدی فرمانده کنونی سپاه و برخی چهره های امنیتی مایل به رهبری او هستند.

• علیرضا اعرافی مدیر حوزه های علمیه ایران که در حال حاضرعضو شورای رهبری است. او ۶۶ ساله و عضو فقهای شورای نگهبان و نایب رییس مجلس خبرگان رهبری است وگروههای سنتی در جمهوری اسلامی بویژه روحانیون اورا گزینه مناسبی برای رهبرنام ی می دانند . گفته می شود ایت الله خامنه ای با طرح نام او بعنوان رهبر اینده در مجلس خبرگان موافق بوده .مخالفان او معتقدند او سابقه اجرایی مهمی نداشته و توان رهبری ندارد. اما برخی هم معتقدند در بدنه سپاه پاسداران تمایل به انتخاب او وجود دارد  زیرا با انتخاب او  نه تنها قدرت سپاه کاهش نمی یابد بلکه افزایش یابد .

• غلامحسین محسنی اژه ای :

او عضو دیگر شورای رهبری و رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی است . طرفداران او که اغلب نیروهای قضایی و امنیتی هستند این قاضی ۶۹ ساله را فردی با هوش و با تجربه و معتدل می دانند که می تواند در جایگاه رهبر سوم بنشیند اما مخالفان می گویند حضور مستمر او در مسوولیتهای قضایی و امنیتی می تواند از او در جایگاه رهبری شخصیتی خود کامه بسازد.

• صادق املی لاریجانی :

رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام و رییس سابق قوه قضاییه جمهوری اسلامی . این فقیه ۶۵ ساله چند سال پیش نیز بعنوان جایگزین رهبری مطرح بود اما با افشای پرونده فساد اکبر طبری معاون اجرایی به وجهه او لطمه وارد شد. لاریجانی از نظر جایگاه علمی از دیگر رقبا بالاتر است و حضور برادر بزرگترش یعنی علی لاریجانی بعنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی که در این دوره نقش مهمی در تصمیم سازی ها دارد می تواند برای صادق لاریجانی امنتیاز محسوب شود.صادق لاریجانی نیز از جانب برخی از حوزویان و روحانیون نوگرا حمایت می شود.

• سید محمد مهدی میرباقری ۶۴ ساله و عضو مجلس خبرگان رهبری که در حال حاضر ریاست فرهنگستان علوم اسلامی قم را برعهده دارد . او نماینده طیف رادیکال و تندرو و غرب ستیزدر ایران است . مواضع تند وافراطی و اخرالزمانی او و همچنین نداشتن سوابق اجرایی شانس او را بسیار کم کرده است . او مدتی پیش سخنان جنجالی مطرح کرد با این مضمون که برای حفظ اسلام و جمهوری اسلامی کشته شدن یک میلیون انسان نیز اشکالی ندارد .

• سید حسن خمینی و حسن روحانی : این دو نفر دو کاندیدای احتمالی اصلاح طلبان هستند . صلاحیت هر دو برای شرکت در انتخابات مجلس خبرگان در زمان حیات ایت الله خامنه ای رد شد که نشان می داد نسبت به نزدیک شدن انها به جایگاه رهبری نگرانی جدی وجود دارد.

سپاه پاسداران و روحانیان با نفوذ و جریانهای رادیکال سیاسی با رهبر شدن این دو به شدت مخالف هستند . به همین خاطر حسن خمینی نوه بنیانگذار جمهوری اسلامی در سالهای اخیر سعی کرده مواضعی محافظه کارانه اتخاذ کند تا مخالفان او نگرانی کمتری نسبت به او داشته باشند. اما فقدان سابقه اجرایی و وابستگی او به خاندان خمینی از نقاط ضعف او محسوب می شود زیرا این شبهه را ایجاد می کند که قدرت در جمهوری اسلامی بصورت موروثی منتقل می شود. بر همین اساس ایت الله خامنه ای  یکبار با نامزدی حسن خمینی در انتخابات ریاست جمهوری مخالفت کرد و تا زمانی که زنده بود با وجود شایعات فراوان  هیج وقت از فرزندش مجتبی بعنوان نامزد رهبری اسمی نبرد .

اما حسن روحانی۷۷ ساله  با وجود مخالفان زیادی که برای رهبر شدن دارد از دیگر نامزدهای موجود  سوابق سیاسی و امنیتی و اجرایی قوی تری دارد. از همه مهمتر اینکه او تمایل و گرایش بیشتری برای تفاهم و توافق با غرب و تنش زدایی در روابط خارجی جمهوری اسلامی دارد و دولتهای غربی هم شناخت بیشتری نسبت به او دارند زیرا او سالها دبیر شورای امنیت ملی ایران و ۸ سال رییس جمهمور بود.  اصلاح طلبان  در ایران در درجه اول مایل هستند سید محمد خاتمی رهبر اینده ایران شود اما بخاطراینکه از مخالفت قطعی مجلس خبرگان با انتخاب سید محمد خاتمی اگاه هستند  به نامزدی  روحانی گرایش دارند.

به نظر می رسد اگر امریکا نخواهد یا نتواند جمهوری اسلامی را در جنگی که اغاز کرده سرنگون کند و به ادامه حکومت جمهوری اسلامی رضایت دهد یا تن دهد رهبری حسن روحانی را بر دیگران  ترجیح می دهد. هر چند مخالفتها با رهبری حسن روحانی کم نیست .

این افراد نامزد رهبری هستند و جمهوری اسلامی هم نمی خواهد در انتخاب رهبر تعلل و تاخیر کند اما این نگرانی نیز وجود دارد در این شرایط جنگی هر کس بعنوان رهبر جدید انتخاب شود نیز توسط امریکا و اسراییل ترور شود .