چهره اصفهان پس از جنگ

نجیب تر و آرام تر از همیشه.زاینده رود انگار در خواب است.شهر انگار دارد نفس می کشد.خبری از آن هیاهوی همیشگی اردیبهشت در اصفهان نیست.خبری از گردشگر خارجی که با حیرت به کاشی کاری های مسجد شیخ لطف الله نگاه کند و مفتون خط نستعلیق استاد علیرضا عباسی روی سر در مسجد شاه شود.دیگر چشم انگلیسی ها و آلمانی ها و هلندی و چینی ها خیره به معماری شگفت انگیز علی اکبر اصفهانی و مقرنس های پیچ در پیچ این شاهکاری جهانی نمی شود و عالی قاپو،این یادگار بی نظیر دوران شاه عباس صفوی که بخشی از آن در جنگ رمضان آسیب هم دید،در روبروی خود سرهای با بالا افراخته و دست های برآمده روی ابروها را نمی بیند که به نظاره اش ایستاده باشند.

پل خواجو و الله وردی خان و سی و سه پل هم استوار مانده اند اما اخم کرده اند و دلشوره دارند.در بازار نقش جهان هم خبری نیست که نیست.تک و توک مسافرانی آمده از تهران و شیرازو و شمال و عراق مگر اینکه برای خریدی به بازار وارد شوند.

فروشنده فرش معروفی جنب بازار نجارها می گوید:«۵ ماه است دشتِ درست و حسابی نکردیم.رکودِس.فروش ها،فروش نکردیم.موندیما،موندیم چه کنیم.»

برای همین هم خیلی تخفیف می دهد.همکارش میگوید شما فقط بخر‌ و ببر که ما دلمون خوش باشه فروختیم،رقمِشا،مهم نیست.نصف قیمت می فروشد.برای دلخشونک.

اصفهان اما شهر به غایت با کلاسی است.سرانه فضای سبز بالایی دارد و سبزینگی فوق العاده.بعید است در شهرهای ایران در قوام و‌ دوام و عیار و اعتبار،شهری به اصفهان برسد،حتی شیراز که وضعش بی مثال است.حالا در روزهای آتش بس نیم بند،اصفهان بسی خلوت تر از قبل است و‌ وضع خاصی دارد.ترافیک ندارد و البته ساختار شهرسازی گونه ای است که ترافیکش کم هست.قابل مقایسه با تهران که نیست،تهران در مقایسه با اصفهان به انسانی می ماند که یک دستش کوتاه و‌ دست دیگرش بلند و شتر گاو پلنگ است.اما اصفهان سامان دارد و متوازن است و شخصیت شیکی دارد.

اصفهان اما چیزهای منحصر به فردی دارد.در عین حال که شهر مدرن است،رانندگی اغلب راننده ها غیر مدرن است.مثلا اعتقادی به راهنما وجود ندارد و انگار دکمه بی خاصیتی است روی ماشین.چراغ قرمز اعتباری در ذهنشان ندارد و خیلی خونسرد چراغ قرمز را رد می کنند.موتورها را که نگویم برایتان.موتور سوارهای تهران پیششان،قانونمند ترین و مدنی ترینند.موتورسوارهای اصفهان انگار شهر را خالی می بینند.انگار کسی جز آنها در شهر نیست و هر کجا دلشان بخواهند پر می کشند،به قول شهرام شب پره،پرنده ی مهاجرند.

یکی از حیرت آورترین چیزها در اصفهان اما قیمت پارکینگ است.بر خلاف شهرهای بزرگ که قیمت پارکینگ بالاست،در اصفهان قیمت پارکینگ انگار سالهاست فریز شده.۱۰ یا در نهایت ۱۵ هزار تومان برای چند ساعت اقامت در پارکینگ.انگار اگر جز این باشد،مردم از پارکینگ استفاده نمی کنند.بسی جالب بود.

مردم اصفهان اساسا صبح خیز نیستند ولی دیر خوابم نیستند.تقریبا دیر بیدار می شوند و زود میخوابند و‌ زیست شبانه خاصی وجود ندارد جز جلفا رفتن و ساندویچ و بستنی خوردن.بعد از ظهرها بعد ناهار هم میخوابند و رسما رخت خواب پهن می کنند.سنتی قدیمی است،خاصه در بهار تابستان.تقریبا هنر شیرین به تخم گرفتن زندگی که اخیرا کتابی هم با همین عنوان درباره اش نوشته شده است را اجرا می کنند.خاصیت شهرهای مرکزی ایران به پایین چنین است و هر چه به پایین تر نقشه ایران بروی،این آهستگی شدت میگیرد.به جزیره هنگام که برسی عملا وضعیت زندگی در آهسته ترین حالتش است.فارغ از هر استرسی،رها.یَله.

اما انصاف نیست بعضی چیزها درباره اصفهانی ها.به غایت خوشگذرانند.برای خودشان به اصطلاح خودشان چل بازی زیاد دارند.معاشرت باهاشان صفا دارد.در چند ثانیه سر شوخی را باز می کنند و به حرف میگیرنت.آدرس دادنشان که شهره خاصه و عام است اما نیاز به توضیح دارد.اشتباهی آدرس نمی دهند بلکه به سبک خودشان آدرس می دهند.مثلا می گویند ۱۰ تیر چراغ جلوتر.واحد شمارششان جای کیلومتر،تیر چراغ برق است.درجا فکر می کنی سرکارت گذاشتند اما واقعا ۱۰ تیر چراغ جلوتر مثلا میرسی به رستوران جارچی باشی.عجب غذایی دارد.عجب بریونی ای.چه بویی و چه صفایی و چه تنوع غذایی.بدون شک و تردید بهترین جا برای خوردن غذای اعیانی با مهر برجسته اصفهان،همین «جارچی باشی» است.رقیب ندارد.فضایش هم خاص است،حمامی تاریخی و قدیمی است با قدمت ۴۵۰ سال به بالا که امروز کاربری رستوران در صنعت گردشگری دارد و نزدیک به دو دهه است که در اصفهان قلندری می کند.مدیری دارد به نام حاج آقا افتخاری که از مفاخر نصف جهان است.

راستی اصفهان از نظر تعدد مفاخر هم در ایران بی رقیب است.هزاران نفر از نامدار ترین فیلسوفان،مورخان،ادیبان،هنرمندان،فقها،علما،فضلا و دانشمندان اهل اصفهانند و اگر شهر دیگری رقیب اصفهان باشد مثل رقابت تیم های باشگاهی آلمان با …

قسمت دوم و پایانی-چهره اصفهان پس از جنگ

مثل رقابت تیم های باشگاهی آلمان با بایرن مونیخ است.اختلافی فاحش میان اول و‌ دوم.

وضع و اوضاع هتل ها هم چنان است که در شهرهای دیگر است.رمقی نیست.بسیاری هتل ها نیمه تعطیل هستند و برخی هم روی پا.برخی هم انگار به تریج قبایشان بر می خورد که بخواهند بسته باشند یا نباشند.به خصوص آنها که تازه شروع به کار کرده اند.با هزار امید و آرزو و به بهترین شکل در حال خدمت رسانی اند تا باشند و فرو نپاشند،در نزدیکی بازار نقش جهان و‌درست چسبیده به بازار حسن آباد اصفهان یک سرای سنتی در قالب هتلی بومی به نام ساباط است که معنی ساختمان آسایش را دارد.معماری زیبا،با ویژگی های شهرهای کویری.نیروی انسانی آموزش دیده و کیفیت مطلوب.مانده است و انگار برق امید در چشمانشان هست که فردا صبحی دیگر در راه است.باقی مراکز و اقامتگاه ها هم چنین هستند.به خصوص آنها که با سرمایه بخش خصوصی روی پا مانده اند.

اصفهان در این سالها مدرن هم شده است.یعنی در عین حال که جامعه هنوز بافت سنتی را دارد،اما نمادهای مدرنیته هم زیاد در شهر دیده می شود.راه اندازی مال های بزرگ مثل سیتی سنتر اصفهان و ساختمان شیک و به اصطلاح با کلاس در این شهر از نمادهای مدرنیته است.به نظر می رسد جنبش مهسا هم در اصفهان موثر بوده است.دختران نوجوان و جوان و گاها حتی زنان مسن،با پوشش آزاد و دلخواه در شهر تردد می کنند و موتور سواری دختران هم در جای خود جالب است.دخترانِ زیادی با موتور در اصفهان تردد می کنند که برایشان سلامتی آرزو می کنم.

زندگی در اصفهان و شهرهای اطرافش،بسی دل انگیز است اما فرقی مهم میان گردشگر و مهاجر وجود دارد.گردشگر می آید و چند روز می ماند و می رود،اما مهاجر باید این را بداند که در اصفهان همه مردم هم راز او خواهند شد و چیز پنهانی برای او نمی ماند.چون در اصفهان اگر ۱۰ نفر از جلوی در پارکینگ خانه ای رد شوند،۹ نفر داخل را نظاره و بررسی و مداقه می کنند و یک‌ نفر هم به صورت تصادفی داخل را نمی بیند.تازه بعد شروع به جستجو و‌ بررسی دقیق تر هم می کنند.کنجکاوند و صمیمی.اینها ویژگی های متضادی است که در هر نقظه از ایرانِ زیبا یافت می شود و این نقشه ی گربه با همین تنوع زیستی و جغرافیایی و فرهنگی است که از دیرباز مرکز خاورمیانه و مهمترین نقطه آن لقب گرفته است.

✍️پویا دبیری مهر