یادداشت‌ها و مقالات شخصی

۱۸ دی مهمترین روز اعتراضات اخیر در ایران

تحلیلی متفاوت از اعتراضات اخر هفته

امیر دبیری مهر
پنج شنبه هجدهم دی ماه برابر با هشتم ژانویه٬ ایران شاهد وسیع ترین اعتراض های اخیر در ایران بود . این اعتراضات در پی فراخوان رضا پهلوی ولیعهد شاه سابق ایران علیه جمهوری اسلامی انجام شد که  در ان مردم نسبت به ۱۲ روز گذشته حضور وسیع تری در شهرها ومحله ها داشتند و همزمان  سطح خشونت و تخریب و درگیری نیز بالاتر رفت .
اعتراضات اخیر در پی افزایش قیمت دلار و التهاب در بازارهای ایران شروع شد اما هیچ کدام از اعتراض ها در ۱۲ روز نخست به خشونت کشیده نشد اما  شعارهای تندی علیه جمهوری اسلامی و رهبری نظام سر داده شد.
برخلاف تصور و انتظار اولیه مبنی بر اعمال خشونت و سرکوب از جانب نهادهای امنیتی و انتظامی و نظامی علیه معترضین در این شب از اعتراض ها که از حدود ساعت ۷ شب در نقاط مختلف اغاز شد با وجود استقرار نیروهای پلیس و نظامی در میدان ها و چهار راه های اصلی شهرها بویژه تهران برخورد شدید و سرکوبگرانه با معترضین انجام نشد و برعکس برخی از معترضین سازماندهی شده دست به خشونت و اتش افروزی و تخریب زدند.
البته مخالفین جمهوری اسلامی مدعی هستند تخریب اموال عمومی توسط نیروهای وابسته به نظام برای بالابردن هزینه اعتراض انجام می شود اما مشاهدات افراد موثق در تجمعات پنج شنبه نشان می دهد افرادی نقاب زده و منسجم در گروهای ۵ اتا ۸ نفره با برخورداری از تجیهزات لازم که در خودروهای همراه خود داشتند با اتش زدن سطل های اشغال و از جا کندن گاردهای اهنی کنار خیابان ها فضای اعتراض مسالمت امیز مردم را به خشونت کشاندند. راهپیمایی اعتراض امیز بعد  از گذشت ساعات اولیه و حدودا در ساعت ۱۰ شب به بعد به یک حرکت وندالیستی(تخریب اموال عمومی ) تبدیل شد و با اتش کشیدن حدود ۴۰ اتوبوس در تهران و تخریب و اتش زدن برخی مغازه ها در شهرهای مختلف  از مسیر خود منحرف شد . رسانه های وابسته به حکومت بویژه صداوسیما در روز بعد با پوشش وسیع این تخریب ها با برجسته کردن این وجهه از اعتراض پنج شنبه شب سعی می کنند حق اعتراض مردم را نادیده گرفته و صدای اعتراض انها را منعکس نکنند اما این واقعیت که اعتراض اخیر بیشتر از سوی افرادی خاص به خشونت کشیده شد قابل انکار نیست.
البته اگر دقیق تر نگاه کنیم اگر نهادهای ذی ربط در جمهوری اسلامی در قبل از به خشونت کشیده شدن اعتراضات زمینه برگزاری تظاهرات رسمی را فراهم می کردند و پلیس و نهادهای امنیتی ٬ امنیت نظاهرات معترضین را فراهم می کرد جلو اعتراضات پراکنده و خشن گرفته می شود.خواسته ای که منطبق با قانون اساسی جمهوری اسلامی است اما هنوز در دستور کار نظام سیاسی نیست .
پنج شنبه شب از ساعت ۸ شب یعنی ساعت شروع اعتراضات اینترنت د ایران قطع شد با گسترش و تشدید اعتراضات حتی تلفن های همراه در ایران نیز قطع شد . همزمان اخباری از موضع گیری ترامپ درباره ایران منتشر شد که در ان مدعی شده بود جمهوری اسلامی در حال سقوط است و ایت الله خامنه ای قصد دارد ایران را ترک کند. این اظهارات و مواضع قبلی ترامپ فضای اعتراضی را از مواجهه مردم معترض با حکومت خارج و به مواجهه جمهوری اسلامی و دولت امریکا تبدیل کرد.  جمعه صبح یعنی نهم ژانویه یعنی روزی که قرار بود در ایران دومین اعتراض برگزار شود ایت اله خامنه ای در دیدار با تعدادی از مردم در دفتر خود با خطاب قرار دادن ترامپ گفت جمهوری اسلامی از مواضع خود عقب نشینی نخواهد کرد. اشاره رهبر جمهوری اسلامی به اینکه نظام سیاسی ایران با شهادت صدها هزار نفر به ثمر نشسته تلویحا تهدید کرد برای حفظ نظام نیز افراد زیادی حاضر هستند از جان خود بگذرند.
همزمان با قطعی اینترنت و تلفن در ایران نهادهای اطلاعاتی و امنیتی با ارسال پیامک های گوناگون به تلفن همراه مردم از انها خواستند که در شب دوم اعتراضها شرکت نکنند. مقامات دادگستری هم تهدید کردند حضور در اعتراضها مصداق محاربه است که حکم مجازات ان اعدام است .
خشونت ها ی پنج شنبه شب وتخریب اموال عمومی که جزو خواسته های مردم معترض نیست از یک سو و تهدید شدید معترضین از سوی نهادهای امنیتی و قضایی باعث شد حضورمعترضین در شب دوم اعتراض در جمعه شب کاهش محسوسی داشت .
اما به نظر می رسد پروژه پیچیده علیه جمهوری اسلامی در حال اجراست و احتمالا امریکا به تهدیدی که قبلا کرده بود عمل خواهد کرد . ترامپ گفته بود اگر جمهوری اسلامی معترضین را بکشد ضربه سختی به ایران خواهد زد.رضا پهلوی نیز که برای حضور مردم در خیابانها در  هشتم و نهم ژانویه فراخوان داده بود در پیامی به دونالد ترامپ از او خواسته در مسایل ایران دخالت کند . ترامپ قبل از ان گفته فعلا دیدار با رضا پهلوی را مناسب نمی داند.
شبکه های مخالف جمهوری اسلامی بویژه ایران اینترنشنال که درواقع تریبون رضا پهلوی هم هست  و در ایران بینندگان قابل توجهی دارد از جمعه شب رویکرد تبلیغاتی خود را به سوی درخواست مداخله امریکا در امور ایران به نفع معترضین تغییر داده است .در جمعه شب با وجود قطعی اینترنت بین المللی و دسترسی نداشتن مردم به شبکه های اجتماعی پر مخاطب مانند واتساپ و تلگرام و اینستاگرام این شبکه های تلویزیونی تصاویری منتشر کردند مبنی بر کشته و زخمی شدن تعدادی از معترضین که صحت انها تایید نشده است . اما طرح این ادعا ها می تواند زمینه ساز تحریک ترامپ برای اقدامات علیه جمهوری اسلامی باشد.
از این رو به نظر می رسد اعتراضات ایران بعد از ۱۲ روز وارد فاز جدیدی شده است که عنصر خشونت و دخالت خارجی در ان پر رنگ می شود.

دکتر امیر دبیری‌مهر

امیر دبیری مهر متولد 1356 در تهران، دانش اموخته علوم سیاسی در مقطع دکتری است و از سال 1374 تا کنون در حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و رسانه‌ای به پژوهش و تدریس مشغول است. وی تا کنون پژوهش‌ها، مقالات، سخنرانی‌ها و گفتگوهای مطبوعاتی و رادیویی - تلویزیونی متعددی انجام داده است که دسترسی به برخی از آنها از طریق درگاه اینترنتی اندیشکده خرد میسر شده است. ریاست انجمن اندیشه و قلم از جمله مسئولیت‌هایی است که این عضو پیوسته انجمن علوم سیاسی ایران هم اینک عهده‌دار آن است.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بیست − 2 =

دکمه بازگشت به بالا