یادداشت‌ها و مقالات شخصی

جنگ ۲۰ روزه برای دسترسی به اینترنت درایران

۲۰ روز است که اینترنت در پی اعتراضات خونین هشتم و نهم جون در ایران قطع است . تنها ۲ روز است که تا حدی موانع ارتباط اینترنتی و دسترسی به سایتهای خارجی باز شده  اما همچنان دسترسی به انها با مشکلات زیادی همراه است و  شبکه های اجتماعی پرطرفدار مانند تلگرام و اینستاگرام و واتساپ و یوتیوب همچنان مسدود و فیلتر است .
 حتی دسترسی به پیام رسان واتساپ که یک سال پیش رفع فیلتر شده بود نیز ناممکن شده . قطعی اینترنت در ایران بی سابقه نیست  .
 در سال ۲۰۰۹ که اعتراضات بزرگی علیه نتایج انتخابات ریاست جمهوری شکل گرفت و حدود ۹ ماه ادامه پیدا کرد نیز درمقاطع کوتاهی تلفن ها و اینترنت قطع شد.
 در سال ۲۰۱۹ و در پی اعتراضات به افزایش قیمت بنزین که در ان ۱۵۰۰ نفر کشته شدند نیز اینترنت و تلفن ها قطع شد اما فقط برای دو روز .
 در سال ۲۰۲۲ و در جنبش مهسا هم مردم ایران برای مدت کوتاهی شاهد قطعی اینترنت و تلفن بودند اما قطعی ۲۰ روزه اینترنت یعنی حدود ۵۰۰ ساعت نه تنها در ایران بی سابقه است بلکه در تاریخ جهان در عصر فناوری اطلاعات نیز رکوردی بی مانند محسوب می شود.
 در چند روز اخیر که مقداری دسترسی به اینرنت با کمک فیلتر شکن ها و وی پی ان ها برای مردم ایجاد شده  اما همین دسترسی نیز بطور مدیریت شده است یعنی سرعت ان از سوی نهادهای حکومتی با اهداف مشخصی کم و زیاد می شود. به نظر می اید شورای عالی امنیت ملی ایران به مدیریت علی لاریجانی که مسوولیت ایجاد محدودیت اخیر را بر عهده دارد می خواهد پیامدها و اثرات باز شدن تدریجی اینترنت را بسنجد و با وصل کردن کامل و سراسری اینترنت ریسک امنیتی نکند .مقامات ایرانی می گویند نگران این هستند که با باز شدن اینترنت دوباره اتش اعتراضات شعله ور شود و ۴۰۰ شهری که در اعتراضات اخیر شاهد درگیری های خونین بودند دوباره به اشوب کشیده شود انها مدعی اند اینترنت ابزار اصلی ارتباط و هماهنگی کسانی بوده که اعتراضات را به خشونت کشیدند. اما مردم می گویند مقامات جمهوری اسلامی نگران مساله دیگری هستند و ان هم انتشار ویدیوها و اخبار و اسناد و مدارک از کشتار روزهای هشتم و نهم ژانویه هستند . در چند روزاخیر  که مقداری دسترسی به اینترنت بیشتر شده اتصاویر و ویدیوها و گزا شهای بیشتری در این خصوص به رسانه های خارج از کشور ارسال شده است. نگرانی جمهوری اسلامی از این مساله انقدر زیاد است که در ۲۰ روز اخیر مکررا از طریق رادیو و تلویزیون دولتی و رسانه های وابسته به حکومت تهدید کرده که ارسال تصاویر و گزارش از وضعیت ایران به شبکه های ضد انقلاب بویژه دو شبکه ایران اینترنشنال و منوتو جرم محسوب می شود و برای مرتکبین پرونده قضایی تشکیل خواهد شد.
در این ۲۰ روز که ایران افلاین و اکثر ارتباطات مسدود است  استفاده از اینترنت ماهواره ای استارلینک از نظر مردم یک فرصت و نعمت بزرگ محسوب می شود گفته می شود حدود ۱۰۰ هزار نفر در ایران از تجهیزات استارلینک استفاده می کنند. جمهوری اسلامی از این بابت هم بسیار نگران است و بارها هشدار داده استفاده از استارلینک جرم محسوب می شود.قیمت تجهیرات استارلینک نیز در دو هفته اخیر۱۰ برابر شده است.
در پی اعتراض عمومی به ادامه قطعی اینترنت بویژه فشار کسب و کارهای مرتبط با فناوری اطلاعات ستار هاشمی وزیر ارتباطات ایران چند روز پیش اعلام کرد  قطع اینترنت در ایران حداقل روزانه ۵ هزار میلیارد تومان معادل حدود ۳۰ میلیون دلار خسارت به اقتصاد ایران وارد می کند. او همچنین اعلام کرد سقف تاب اوری و مقاومت کسب و کارهادر ایران  در برابر قطعی اینترنت ۲۰ روز است و پس از ان دچار ورشکستگی می شوند. البته در همین ۲۰ روز نیز بسیاری از شرکت ها بخاطر قطعی اینترنت تعطیل بودند و از کارکنان خود خواستند در خانه بمانند.
اتاق بازرگانی ایران چند روز پیش اعلام کرد تجار می توانند فقط ۲۰ دقیقه و ان هم با حضور یک ناظر  به اینترنت بین الملل دسترسی داشته باشند تا  در این ۲۰ دقیقه با مشتریان خود مبادله اطلاعات کنند و حضور ناظر برای این بوده که مبادا اطلاعاتی از اعتراضات به خارج از کشور ارسال شود.همین تصمیم موجب تمسخر عمومی به این تصمیم نیز شده است .
بخش از حکومت با این بهانه که وصل بودن اینترنت بین الملل می تواند تهدید علیه امنیت ملی ایران باشد و اصرار بر ادامه این قطعی با وجود اعتراضات فراوان تلاش کرد شبکه اینترنت ملی را که کاملا تحت کنترل حکومت است جایگزین کند اما در این ۲۰ روز مشخص شد این شبکه پاسخگوی ۱۰حتی  درصد نیازهای مردم ایران نیست .
 غیر از خسارتهای اقتصادی قطعی اینترنت که به ان اشاره شد بخش عمده ای از نارضایتی عمومی از قطعی اینترنت به بی خبری مردم ازاطلاعات و تحلیل های بی طرف رسانه های مستقل و عدم ارتباط و تبادل نظر انها با هم بر می گردد.  یک نظر سنجی اینترنتی نشان می دهد فقط ۵ درصد مردم به اخبار و گزارش های رسانه های رسمی و تنها ۱۷ درصد به اخبار رسانه های ضد انقلاب و مخالف جمهوری اسلامی درباره اعتراضات اخیر عتماد دارند و بیش از ۶۰ درصد از مردم به مشاهدات خود و اخبار دریافتی از دیگر شهروندان در شبکه های اجتماعی اعتماد دارند.
براساس همین واقعیات اکثریت مردم در این ۲۰ روز تلاش کردند و می کنند تا به هر نحوی قطعی و فیلترینگ و کنترل شدید اینترنت را دور زده و به ارتباطات بین الملل متصل شوند و نوعی جنگ و ستیز فناوری در این حوزه مشاهده می شود . به گونه ای که به نظر می رسد جمهوری اسلامی به این دایل زیر  تا حدی محدودیت اینترنت را رفع کرده است اولا شاهد شکل گیری نوع جدید ازنارضایتی و اعتراض بود و ثانیا نگران است با ادامه قطعی کامل اینترنت مردم بتوانند در این جنگ فناوری پیروز شده و با روش های جدید و نواورانه ای به اینترنت دسترسی پیدا کنند که در این صورت حاکمیت دیجیتال نظام سیاسی تضعیف و میلیون ها دلار درامد روزانه دولت از این محل نیز کاهش می یافت.
با این وجود به نظر می رسد تجربه تلخ قطعی اینترنت در ۲۰ روز اخیر٬ شوق و انگیزه بالایی در جامعه ایران ایجاد کرده که بتواند از نظر فناوری خود را مجهز کند تا در صورت تکرار سیاست قطعی اینترنت درایران مردم بتوانند ارتباطات خود را با جهان حفظ کنند تا هم کسب و کار های انها اسیبی  نبیند و هم امکان کسب اطلاع و ارتباط با دیگران فراهم باشد . اینکه مردم در این مبارزه فناوری چقدر موفق شوند نیازمند صبر است .

دکتر امیر دبیری‌مهر

امیر دبیری مهر متولد 1356 در تهران، دانش اموخته علوم سیاسی در مقطع دکتری است و از سال 1374 تا کنون در حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و رسانه‌ای به پژوهش و تدریس مشغول است. وی تا کنون پژوهش‌ها، مقالات، سخنرانی‌ها و گفتگوهای مطبوعاتی و رادیویی - تلویزیونی متعددی انجام داده است که دسترسی به برخی از آنها از طریق درگاه اینترنتی اندیشکده خرد میسر شده است. ریاست انجمن اندیشه و قلم از جمله مسئولیت‌هایی است که این عضو پیوسته انجمن علوم سیاسی ایران هم اینک عهده‌دار آن است.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

14 − ده =

دکمه بازگشت به بالا