واکنش احتمالی ایران به فشارهای جهانی برای توقف جنگ

بعد از گذشت یک ماه از جنگ امریکا و اسراییل علیه جمهوری اسلامی و حمله به بالغ بر ۱۳ هزار هدف درایران و واکنش های ایران از جمله پرتاب موشک به اسراییل و پایگاههای نظامی امریکا در هفت کشور عربی ٬ پیامدهای این جنگ در سراسر جهان قابل مشاهده است و فشار کشورهای جهان و افکار عمومی برای پایان دادن به ان رو به افزایش است.

غیر از مردم امریکا که از ابتدا با اغاز این جنگ مخالف بودند و آن را نقشه اسراییل با هزینه امریکا می دانند و این روزها در رسانه ها از پیامدهای منفی ان بر اقتصاد امریکا گزارش های زیادی منتشر می شود٬  دیگر نقاط جهان نیز نگران پیامدهای این جنگ بویژه اثرات ادامه ان بر بازارهای انرژی هستند و به همین خاطر کشورهای با نفوذی مانند چین و عربستان و پاکستان و مصر و ترکیه رایزنی های گسترده ای را برای ترک مخاصمه و اتش بس اغاز کرده اند.

برگزاری اجلاس وزیران أمور خارجه مصر و ترکیه و عربستان در اسلام اباد در ۱۹ مارس به میزبانی وزیر أمور خارجه پاکستان اغاز جدی این روند بود که به گفته محمد إسحاق دار وزیر امورخارجه پاکستان  با استقبال ایران نیز مواجه شد.

این اجلاس دومین نشست مشورتی میان پاکستان، عربستان سعودی، ترکیه و مصر بود نخستین نشست در ۱۹ مارس ۲۰۲۶ در ریاض برگزار شده بود.

وزیران خارجه چهار کشور که در بین انها ترکیه و پاکستان روابط بسیار خوب و نزدیکی با تهران دارند بر این مهم تاکید کردند که  این جنگ به نفع هیچ‌کس نیست و تنها به مرگ و ویرانی منجر خواهد شد اما مهمتر اینکه در بیانیه پایانی گفته شده

هم ایران و هم ایالات متحده اعتماد خود را به پاکستان برای انجام مذاکرات رفع تخاصم ابراز کرده‌اند.

 گام مهم دیگر به سوی اتش بس در ۳۱ مارس و با بیانیه مشترک چین و پاکستان برداشته شد . چین کشوری است که مهمترین خریدار نفت ایران است و می تواند بر تصمیمات تهران اثر جدی بگذارد و از سویی مهمترین رقیب تجاری ایالات متحده امریکاست و ازسویی عضو دایم شورای امنیت سازمان ملل و دارای حق وتو است .

ورود چین به جمع میانجی گرهای  چهارگانه پاکستان و مصر و‌عربستان  و‌ترکیه برای توقف جنگ اتفاق مهمی است و به نظر می رسد اگر روسیه نیز به این جمع پنجگانه افزوده شود  اتش بس در هفته اتی بسیار محتمل  است .

در طرح  پنج‌ماده‌ای چین و پاکستان که در پکن منتشر شد دوکشور به صراحت از امریکا و اسراییل و ایران خواستارموارد زیر شدند:

• پایان فوری خصومت‌ها و انجام حداکثر تلاش‌ها برای جلوگیری از گسترش درگیری

• آغاز هرچه سریع‌تر مذاکرات صلح و حفظ حاکمیت، تمامیت ارضی، استقلال ملی و امنیت ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس و پرهیز طرفین از جنگ از استفاده یا تهدید به زور در روند مذاکرات

• توقف حملات علیه غیرنظامیان و اهداف غیرنظامی پایان و زیرساخت‌های مهم از جمله تأسیسات انرژی، آب‌شیرین‌کن و نیروگاه‌ها و همچنین زیرساخت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای مانند نیروگاه‌های هسته‌ای

• و حفظ امنیت مسیرهای دریانوردی بویژه در  تنگه هرمز و آب‌های مجاور آن و ایجاد  امکان تردد ایمن و زودهنگام کشتی‌های غیرنظامی و تجاری

اما پرسش اساسی اینجاست که در ایران نسبت به اتش بس و توقف جنگ چه دیدگاهی وجود دارد؟  در موضع گیری های رسمی مقامات جمهوری اسلامی  بارها گفته شده  مهمترین شرط اتش بس ارایه تضمین برای عدم تکرار حمله به ایران است و پس از ان پرداخت غرامت بابت خسارتهای سنگینی است که در یک ماه گذشته به کشور وارد شده است . برخی براوردهای اولیه از خسارت ۱۵۰ میلیارد دلاری به ایران حکایت دارد.

نکته مهم اینجاست که مسایلی مانند رفع تحریم ها و هسته ای و نظامی ربطی به اتش بس ندارد و می تواند در مذاکرات احتمالی بعد از اتش بس در دستور کار قرار گیرد.

مسایلی مانند انتقام گیری خون رهبرشهید و فرماندهان نظامی و شهروندان ایرانی مسایل مهمی است که بیشتر برای ارام کردن احساسات جریحه دار شده مردم در پی وقوع این جنگ مطرح می شود و نمی تواند مبنایی برای اتش بس باشد.

در جمع بندی می توان گفت :

همانطورکه امریکا قبلا گفته بود این جنگ حداکثر ۶ هفته است و با توجه به  فرسایشی شدن ان و ادعای مهاجمین یعنی امریکا و اسراییل مبنی بر تحقق اکثر اهداف اولیه خود ٬ ادامه آن ضرورتی ندارد. هر چند فضای اجتماعی و تبلیغاتی در ایران به گونه ای است که هر وقت اتش بس اعلام شود ایران خود را پیروز این نبرد اعلام خواهد کرد زیرا نه تنها توانسته در برابر کشورهای امریکا واسراییل مقاومت کند بلکه قدرت تهاجمی و افندی خود را نیز حفظ کرده است .

ضمن اینکه امریکا و اسراییل بارها یکی از اهداف ضمنی خود را  تغییر رژ یم در ایران اعلام کرده بودند که تا این لحظه این سناریو عملا شکست خورده زیرا در  ۳۳ روز گذشته و با خسارات وسیع به اماکن و اشخاص غیر نظامی ٬جنگ علیه  نظام جمهوری اسلامی به جنگ علیه مردم ایران تبدیل شد و زمینه های شکل گیری اعتراض مردم ناراضی از سیاست های حکومت جمهوری اسلامی فراهم نشد.

کسانی که در ایران می گویند  اتش بس نزدیک نیست و این جنگ ادامه دارد به تهدید ترامپ برای  حمله به تاسیسات زیربنایی انرژی اشاره می کنند در پاسخ باید گفت  بالفرض این اتفاق بعد از ضرب الاجل ۱۰ روزه ترامپ رخ دهد و حمله ای صورت گیرد مگر این حملات  چند وقت می تواند ادامه پیدا کند؟ ضمن اینک نیروهای مسلح ایران بی تفاوت  نخواهند نشست و اقدام تلافی جویانه انجام خواهند داد که  هزینه سنگینی برای امریکا و اسراییل و متحدی نانها ایجاد خواهد کرد بنابر این احتمال عملی شدن ان بسیار کم است .

و اخرین نکته مهم اینکه جام جم جهانی فوتبال نزدیک است جام جهانی ای که امریکا میزبان و ایران یکی از کشورهای حاضر در ان است . دولت امریکا باید هر چه زودتر به این جنگ پابان دهد  بتواند مقدمات لازم را برای میزبانی شایسته جام جهانی فراهم کند . مسابقاتی که امریکا به ۴۰۰ میلیارد دلار درامد ناشی از ان هم فکرکرده و نباید تحت الشعاع جنگ با ایران قرار گیرد.